FUNDACJA RODZINNA

Współczesne rodziny i przedsiębiorcy coraz częściej szukają sposobów na skuteczne zarządzanie majątkiem oraz jego ochronę na pokolenia. Tradycyjne formy dziedziczenia niosą ze sobą ryzyko podziału aktywów i nie zawsze pozwalają na realizację długofalowej wizji fundatora. Właśnie w odpowiedzi na te wyzwania w polskim prawie pojawiła się fundacja rodzinna.

Czym jest fundacja rodzinna?

Fundacja rodzinna to stosunkowo nowe rozwiązanie w polskim prawie, które pozwala na długoterminowe zarządzanie majątkiem rodzinnym. Jest to forma prawna, która może być wykorzystywana nie tylko przez przedsiębiorców, ale przez każdą osobę, która chce zapewnić trwałość swojego majątku na pokolenia.

Fundacja rodzinna posiada status osoby prawnej, dzięki czemu majątek wniesiony do fundacji przestaje być bezpośrednio własnością fundatora i staje się niezależnym bytem prawnym. To rozwiązanie eliminuje konieczność tradycyjnego dziedziczenia i pozwala na zarządzanie aktywami zgodnie z wolą fundatora, nawet po jego śmierci.

Jakie są cele zakładania fundacji rodzinnej?

Głównym celem fundacji rodzinnej jest ochrona i zabezpieczenie majątku na przyszłość. Fundacja pozwala na długofalowe zarządzanie zgodnie z określonymi zasadami, a także na uniknięcie ryzyka rozdrobnienia aktywów w procesie dziedziczenia. W ramach fundacji można zarządzać różnymi rodzajami majątku, takimi jak przedsiębiorstwa, nieruchomości, dzieła sztuki, inwestycje, itp.

Dzięki fundacji rodzinnej majątek nie jest podzielony między spadkobierców zgodnie z prawem spadkowym, lecz pozostaje pod kontrolą fundacji, co zapewnia jego ciągłość i efektywne zarządzanie.

Fundacja rodzinna a prawo spadkowe

Jednym z najważniejszych aspektów fundacji rodzinnej jest jej wpływ na prawo spadkowe. Założenie fundacji wyłącza tradycyjne zasady dziedziczenia, co oznacza, że majątek nie podlega standardowym regulacjom spadkowym. Może to być korzystne dla osób, które chcą uniknąć podziału majątku między wielu spadkobierców i zapewnić jego trwałość na wiele pokoleń.

Co więcej, fundacja rodzinna może pozwolić na uniknięcie konieczności wypłaty zachowku, co bywa kluczowe w przypadku dużych majątków rodzinnych, które mogłyby zostać naruszone przez obowiązkowe wypłaty dla spadkobierców ustawowych.

Czy fundacja rodzinna jest rozwiązaniem dla każdego?

Choć fundacja rodzinna może wydawać się atrakcyjnym rozwiązaniem, nie w każdej sytuacji jest konieczna. Przed jej założeniem warto zadać sobie kilka kluczowych pytań:

• Czy mój majątek wymaga specjalnego planowania sukcesyjnego?
• Czy chcę, aby mój biznes lub inne aktywa przetrwały przez wiele pokoleń?
• Czy mam konkretne plany dotyczące tego, kto i w jaki sposób ma zarządzać majątkiem po mojej śmierci?
• Czy chcę uniknąć standardowego procesu dziedziczenia i jego konsekwencji prawnych?

Dla wielu przedsiębiorców fundacja rodzinna jest doskonałym narzędziem do zapewnienia stabilności ich firmy na przyszłość. Jednak w przypadku osób prywatnych, które mają jasno określonych spadkobierców i nie planują skomplikowanych operacji sukcesyjnych, inne formy planowania dziedziczenia mogą być równie skuteczne.

Fundacja rodzinna a optymalizacja podatkowa

Jednym z często poruszanych tematów w kontekście fundacji rodzinnej jest kwestia optymalizacji podatkowej. Warto jednak podkreślić, że głównym celem fundacji rodzinnej nie jest jedynie obniżenie zobowiązań podatkowych, lecz długofalowe zarządzanie majątkiem. W niektórych przypadkach fundacja może przynieść korzyści podatkowe, jednak nie powinna być traktowana wyłącznie jako sposób na unikanie opodatkowania.

Pełna kontrola nad majątkiem

Jednym z głównych atutów fundacji rodzinnej jest możliwość zachowania pełnej kontroli nad majątkiem. W statucie fundacji można określić m.in.:

• kto i na jakich zasadach otrzyma świadczenia,
• warunki, jakie muszą spełnić beneficjenci,
• sposób zarządzania majątkiem w długim okresie.

Rejestracja fundacji rodzinnej

Rejestr fundacji rodzinnych jest prowadzony przez sąd rejestrowy. Co istotne, publicznie dostępne są jedynie podstawowe informacje, takie jak nazwa fundacji i jej fundator. W przeciwieństwie do spółek, których umowy są dostępne w rejestrach publicznych, dostęp do dokumentów fundacji jest ograniczony. Wgląd do statutu oraz innych wewnętrznych dokumentów mają jedynie osoby, które wykażą interes prawny. To oznacza, że fundator może swobodnie kształtować zasady działania fundacji, zachowując pełną dyskrecję. Warto więc dokładnie przemyśleć, jakie informacje umieścić w statucie, a które zawrzeć w wewnętrznych regulaminach i instrukcjach.

Kto może być fundatorem?

Fundatorem fundacji rodzinnej może być wyłącznie osoba fizyczna. Oznacza to, że spółki i inne osoby prawne nie mogą zakładać tego typu podmiotów. To kluczowa różnica między fundacją rodzinną a innymi formami zarządzania majątkiem, np. poprzez fundacje klasyczne czy trust fundy.

Ograniczenia podatkowe i prawne

Chociaż ustawa nie określa ścisłych ograniczeń dotyczących wnoszonych aktywów, w praktyce niektóre rodzaje majątku budzą wątpliwości organów podatkowych, np.: 

• kryptowaluty- nie są jednoznacznie akceptowane przez organy podatkowe,
• najem krótkoterminowy- uznawany przez fiskusa za działalność wykraczającą poza dopuszczalny zakres fundacji rodzinnej,
• wierzytelności- mogą budzić kontrowersje pod względem podatkowym,
• gospodarstwa rolne i nieruchomości rolne- w ich przypadku mogą być wymagane dodatkowe zgody administracyjne.

Z perspektywy prawnej, jeżeli wniesiony majątek spełnia ustawowe wymagania (minimalna wartość wkładu to 100.000 zł), to sąd rejestrowy nie powinien kwestionować jego specyfiki.

Czy fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą?

Jednym z istotnych aspektów funkcjonowania fundacji rodzinnej jest możliwość prowadzenia działalności gospodarczej. Ustawa określa jednak, że działalność ta jest mocno ograniczona i może obejmować m.in.:

• najem nieruchomości (ale nie krótkoterminowy),
• zbywanie majątku- pod warunkiem, że nie został on nabyty wyłącznie w celu dalszej odsprzedaży,
• inwestowanie w papiery wartościowe i inne instrumenty finansowe.

Nie można natomiast traktować fundacji jako pełnoprawnej spółki prowadzącej stałą, zorganizowaną i zarobkową działalność. Naruszenie tych zasad może skutkować wyższym opodatkowaniem dochodów fundacji.

Optymalizacja struktury fundacji i spółki

Przedsiębiorcy, którzy chcą związać fundację rodzinną z działalnością gospodarczą, często stosują rozwiązanie polegające na powołaniu spółki, w której fundacja pełni rolę udziałowca. Dzięki temu:

• spółka może prowadzić dowolną działalność bez ograniczeń wynikających z ustawy o fundacji rodzinnej,
• dywidenda wypłacana ze spółki do fundacji rodzinnej korzysta z preferencyjnych zasad opodatkowania,
• możliwa jest optymalizacja podatkowa poprzez korzystne rozliczanie przychodów i kosztów

Podatki w fundacji rodzinnej

Podstawowe zasady opodatkowania fundacji rodzinnej obejmują:

• Brak bieżącego CIT-u od dochodów fundacji, o ile nie prowadzi działalności wykraczającej poza dopuszczalny zakres,
• Podatek od wypłat dla beneficjentów, który wynosi 15%,
• Podatek od działalności niezgodnej z ustawą- w przypadku naruszenia przepisów fundacja może podlegać wyższym stawkom podatkowym

Kiedy fundacja rodzinna stanowi skuteczne zabezpieczenie?

Fundacja rodzinna może być skutecznym narzędziem ochrony majątku w ramach działań prewencyjnych. Jeśli przedsiębiorca nie posiada jeszcze zobowiązań, ale wykonuje zawód wysokiego ryzyka lub prowadzi działalność gospodarczą obarczoną możliwością przyszłych roszczeń, fundacja rodzinna pozwala na oddzielenie majątku prywatnego od aktywów operacyjnych.

Fundacja jako instrument planowania sukcesji

Podstawowym celem fundacji rodzinnej jest planowanie sukcesyjne. Umożliwia ona przedsiębiorcom długofalowe zarządzanie majątkiem oraz jego ochronę na przestrzeni pokoleń. Dzięki odpowiedniej konstrukcji prawnej, fundacja rodzinna pozwala na ustalenie precyzyjnych zasad dotyczących podziału majątku i jego wykorzystania przez przyszłych beneficjentów.

Podsumowanie

Fundacja rodzinna to innowacyjne narzędzie pozwalające na długoterminowe zarządzanie majątkiem i zapewnienie jego trwałości na pokolenia. Może być szczególnie korzystna dla przedsiębiorców oraz osób, które chcą mieć pełną kontrolę nad sposobem przekazywania aktywów swoim bliskim.

Zanim zdecydujesz się na założenie fundacji rodzinnej, warto skonsultować się z prawnikiem. W naszej kancelarii pomagamy w opracowaniu strategii sukcesyjnych, analizujemy potrzeby klientów i doradzamy w zakresie najlepszych rozwiązań prawnych.

Zapraszamy do zapoznania się z poprzednimi artykułami i materiałami stworzonymi w ramach Kampanii Edukacyjnej „Bezpieczna Przyszłość- testament, dziedziczenie, sukcesja”.