Jak potwierdzić otrzymanie spadku?

Dziedziczenie to proces, który nie kończy się na samym fakcie bycia spadkobiercą. Aby formalnie potwierdzić nabycie spadku i móc nim swobodnie zarządzać, konieczne jest dopełnienie odpowiednich procedur prawnych. W polskim prawie mamy dwie możliwości potwierdzenia dziedziczenia: postępowanie sądowe oraz akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza.

Sposoby potwierdzenia nabycia spadku

1. Stwierdzenie nabycia spadku przez sąd

Jednym z rozwiązań jest złożenie wniosku do sądu o stwierdzenie nabycia spadku. Jest to formalna procedura sądowa, która sprawdzi się zwłaszcza w sytuacjach:

• występowania konfliktów między spadkobiercami,
• obecności małoletnich spadkobierców,
• kwestionowania testamentu.

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku powinien zawierać:

• dane spadkodawcy i spadkobiercy lub spadkobierców
• informacje o podstawie dziedziczenia (ustawowej lub testamentowej)
• akt zgonu spadkodawcy
• odpisy aktów stanu cywilnego spadkobierców
• najważniejsze informacje o osobach, które by dziedziczyły z ustawy (jeżeli mamy dziedziczenie testamentowe), ponieważ te osoby również powinny wziąć udział w takim postępowaniu. Podobnie w przypadku dziedziczenia testamentowego- powinniśmy również wskazać we wniosku osoby, które zostały w testamencie przez spadkodawcę wskazane do tego, aby otrzymać np. zapis windykacyjny.

Sąd prowadzi postępowanie spadkowe, w ramach którego przyjmuje zapewnienie spadkowe od spadkobiercy i weryfikuje, czy dana osoba rzeczywiście odziedziczyła spadek. Sprawdza zgodność dziedziczenia z przepisami, analizuje istnienie testamentu oraz jego ważność, jeśli taki dokument został sporządzony. W przypadku sporów sąd przeprowadza postępowanie dowodowe, przesłuchuje świadków i ustala istotne okoliczności. Procedura może się wydłużyć, zwłaszcza gdy spadkobiercy podważają testament, kwestionując np. jego autentyczność, okoliczności sporządzenia lub zdolność testatora do jego napisania. Dopiero po ustaleniu wszystkich faktów sąd wydaje stosowne orzeczenie. Choć proces ten może trwać długo, zwłaszcza w przypadku konfliktów, jest niezbędny do formalnego potwierdzenia praw do spadku, co umożliwia m.in. wpis do ksiąg wieczystych czy sprzedaż odziedziczonej nieruchomości.

2. Akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza

Drugą możliwością jest przeprowadzenie aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza. Jest to szybsza procedura niż postępowanie sądowe, jednak nie można jej zastosować w każdym przypadku. Aby skorzystać z tego rozwiązania:

• wszyscy spadkobiercy muszą być zgodni co do sposobu dziedziczenia– jeżeli choć jedna z osób, która jest spadkobiercą ustawowym kwestionuje zasady dziedziczenia, notariusz nie wyda aktu poświadczenia dziedziczenia
• wszyscy spadkobiercy ustawowi powinni stawić się u notariusza.

Procedura ta może być trudna do przeprowadzenia, jeśli wśród spadkobierców są małoletnie dzieci. Wiele zależy od praktyki konkretnego notariusza, jednak w większości przypadków uzyskanie aktu poświadczenia dziedziczenia bywa problematyczne, gdy spadek przypada małoletnim lub gdy zostali oni wyłączeni z dziedziczenia na podstawie testamentu. W takich sytuacjach rekomendowane jest złożenie wniosku do sądu.

Które rozwiązanie jest lepsze?

Wybór pomiędzy postępowaniem sądowym a aktem poświadczenia dziedziczenia zależy od sytuacji:

• gdy nie ma sporów między spadkobiercami– lepiej udać się do notariusza, ponieważ ta procedura jest szybsza
• gdy występują konflikty lub małoletni spadkobiercy– konieczne jest postępowanie sądowe,
• gdy liczy się koszt– postępowanie sądowe jest tańsze niż procedura notarialna

Niezależnie od wybranej metody, od momentu potwierdzenia dziedziczenia rozpoczyna się 6-miesięczny bieg terminu do zapłaty albo zwolnienia od podatków. co może wpłynąć na wysokość należnego podatku. Przekroczenie tego terminu może spowodować, że pomimo zwolnienia z podatku, będzie on musiał zostać uiszczony.

Podsumowanie

Potwierdzenie nabycia spadku jest niezbędne do zarządzania odziedziczonym majątkiem. Możemy to zrobić poprzez sąd lub notariusza, a wybór odpowiedniego rozwiązania zależy od sytuacji rodzinnej, formalności i kosztów. Bez względu na metodę, warto pamiętać o terminach podatkowych oraz o zabezpieczeniu swojej woli na przyszłość, np. poprzez sporządzenie testamentu.

Zapraszamy do zapoznania się z kolejnymi artykułami i materiałami stworzonymi w ramach Kampanii Edukacyjnej „Bezpieczna Przyszłość- testament, dziedziczenie, sukcesja”.